شبکه انديشمندان قم
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 36360
تاریخ انتشار : 1 آبان 1392 0:26
تعداد مشاهدات : 4248

تاریخ انقلاب اسلامی درس پنجم

در س پنجم:

زمینه تاریخی قیام تنباکو و مشروطه

 

در تاريخ معاصر ايران كه دوره قاجاريه و پهلوي را در بر مي گيرد، 9 پادشاه به سلطنت رسيدند كه 2 پادشاه در زمان سلطنت خود كشته شدند: آغا محمدخان و ناصرالدين شاه 4 تن از سلطنت بركنار و يا ناگزير به استعفا شدند: محمد عليشاه، احمدشاه، رضاشاه و محمدرضاشاه 3 تن تا پايان عمر خود سلطنت نمودند: فتحعليشاه، محمدشاه و مظفر الدين شاه

جنبش تنباكو

-مشخصات كلي حركت:

جنبشي عليه سلطه خارجي

در محدوده ممنوعيت واگذاري امتياز توتون و تنباكو به شركت انگليسي رژي و صاحب آن شركت تالبوت متوقف ماند.

-نقش امتيازات در دوره قاجاريه

افراد، شركت ها و دولت هاي خارجي در ازاي مبلغي، حق امتياز انحصاري بخشي از منابع ملي ايران مانند معادن، تاسيس بانك و يا تجارت تنباكو را در اختيار مي گرفتند.

در برابر، به شاه و دربار مبالغي رشوه داده مي شد و يا به دولت ايران وام اعطا مي گرديد كه عمدتا اين پول ها صرف هزينه هاي سفرهاي شاه به كشورهاي اروپايي مي گرديد.

-برخي از امتيازات بزرگ در دوره قاجار

امتياز به يك فرد انگليسي به نام رويتر درمورد منابع ايران

امتياز به يك شركت انگليسي به نام رژي در مورد تنباكو

امتياز تاسيسي بانك شاهنشاهي به يك انگليسي

امتياز تاسيس بانك استقراضي به روسيه

-چگونگي اعطاي امتياز توتون و تنباكو:

در سفر ناصرالدين شاه به انگلستان (1890)، تالبوت از نزديكان لرد ساليسبوري نخست وزير وقت انگلستان،  خواستار اعطاي امتياز انحصار توتون و تنباكو شد.

شاه براي تامين هزينه سفر خود به اروپا با اين درخواست موافقت كرد.

امتياز انحصار داخلي و خارجي خريد و فروش توتون و تنباكو ايران در اختيار شركت رژي قرار گرفت.

شركت رژي در برابر هرساله 15 هزار ليره استرلينگ به همراه يك چهارم سود شركت را به دولت ايران مي پرداخت.

سود سالانه شركت در اين مورد 500 هزار ليره برآورد شده بود.

سيد علي اكبر فال اسيري از علماي شيراز به اين موضوع اعتراض نمود.

در شهرهاي ديگر همچون تبريز، مشهد، اصفهان و تهران نيز اعتراض به اين قرارداد شروع شد.

فتواي مرجع تقليد، آيت الله ميرزاي شيرازي مبني بر حرام بودن استفاده از توتون و تنباكو، اعتراض عمومي را در پي داشت.

در دربار ناصر الدين شاه نيز كساني از جمله برخي از زنان شاه كشيدن قليان را كنار گذاردند.

شاه ناچار شد با پرداخت غرامت به لغو امتياز تن دهد.

-دلايل مخالفت مردم

تعدادي از اتباع انگليس بعنوان كاركنان شركت رژي به ايران آمده و در شهرهاي ايران مشغول به كار شدند كه رفتار آنان براي ايرانيان، هشدار دهنده بود.

ماموران شركت براي حفاظت ازمنافع شركت به ساختن ساختمان هاي حفاظت شده و تسليح ماموران خود پرداختند كه به نوعي روش كمپاني هند شرقي در شبه قاره هند و استعمار كامل اين قاره توسط انگلستان را براي مردم تداعي مي نمود.

مخالفت با سياست امتياز بخشي به خارجيان از قبل از شركت واقعه تنباكو در ايران شروع شده بود و نمونه آن مخالفت حاج ملا علي كني با امتياز رويتر بود.

از نظر اقتصادي، امتياز تنباكو، بخشي از جامعه ايران مانند كشاورزان، تجار توتون و تنباكو و مصرف كنندگان آن را متضرر مي ساخت.

 

نتايج جنبش تنباكو

  1. تولد سیاسی مردم
  2. ظهور اقتدار سیاسی روحانیت
  3. تزلزل در قدرت قاجاریه
  4. ضربه بزرگ به انگلیس

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :